Author Topic: OO Georgian  (Read 2730 times)

0 Members and 1 Guest are viewing this topic.

Offline deusveritasest

  • Taxiarches
  • **********
  • Posts: 7,528
    • Facebook
OO Georgian
« on: February 23, 2010, 05:23:57 PM »
Given the discussions that have been had about the Georgians on these boards, would OO consider the Georgians to have been Oriental Orthodox through to the early 7th century?
I stopped posting here in August 2011 because of stark disagreement with the policies of the administration and moderating team of the forums. If you desire, feel free to PM me, message me on Facebook (link in profile), or email me: cddombrowski@gmail.com

Offline Father Peter

  • Archon
  • ********
  • Posts: 2,662
    • British Orthodox Church
Re: OO Georgian
« Reply #1 on: February 23, 2010, 05:51:08 PM »
Certainly, and as far as I can see they had a significant input from Syrian OO monks who fled that way, and St Peter the Iberian was a Georgian prince. They were OO all the time they were under the influence of Armenia, and at least some element of their Chalcedonianism was a desire to align themselves with the Byzantine Empire and independence.

Father Peter
Lord have mercy upon me a sinner
http://www.orthodoxmedway.org

My blog - http://anorthodoxpriest.blogspot.co.uk

The poster formerly known as peterfarrington

Offline Alveus Lacuna

  • Taxiarches
  • **********
  • Posts: 7,008
Re: OO Georgian
« Reply #2 on: February 23, 2010, 08:10:48 PM »
Is there hostility between Armenians and Georgians?

Offline Salpy

  • Moderator
  • Toumarches
  • *****
  • Posts: 13,188
  • New Martyrs of Libya pray for us!
Re: OO Georgian
« Reply #3 on: February 23, 2010, 09:21:20 PM »
It's been discussed in the private forum:

http://www.orthodoxchristianity.net/forum/index.php/topic,11487.0.html#top

There is no need to bring it up here.  :)

Offline Alveus Lacuna

  • Taxiarches
  • **********
  • Posts: 7,008
Re: OO Georgian
« Reply #4 on: February 23, 2010, 09:47:49 PM »


Actually, just today I purchased a book from my church bookstore called Lives of the Georgian Saints.  This particular church really does have a unique iconographic style and history.  I like how they stick out so much from the other Orthodox churches.  It's almost like an Oriental church that I will one day be able to commune in.  Their architecture reminds me of Armenian churches as well.  There seem to be a lot of similarities between the churches, although the Georgians don't seem to have the Latin features such as the Western mitre.

Anyway, I hope the relationship between the churches improves soon.
« Last Edit: February 23, 2010, 09:52:24 PM by Alveus Lacuna »

Offline Iconodule

  • Uranopolitan
  • Taxiarches
  • **********
  • Posts: 7,137
  • "My god is greater."
  • Faith: Orthodox Christian
  • Jurisdiction: Ecumenical Patriarchate (ACROD)
Re: OO Georgian
« Reply #5 on: February 23, 2010, 09:51:30 PM »
I've often wondered if the similarity of some Georgian iconography to some of the Ethiopian and Coptic iconography is coincidental.
"A riddle or the cricket's cry
Is to doubt a fit reply." - William Blake

Offline Alveus Lacuna

  • Taxiarches
  • **********
  • Posts: 7,008
Re: OO Georgian
« Reply #6 on: February 23, 2010, 09:56:51 PM »
I've often wondered if the similarity of some Georgian iconography to some of the Ethiopian and Coptic iconography is coincidental.

Well, perhaps coincidence isn't the best word, as it is a co-incidence.  Did you mean accidental?

Putting my grammar hat away, I think there is a direct correlation.  The Georgian Church was non-Chalcedonian until the 7th century, and as others have indicated many Syrian monks fled to the region.  The Georgian Orthodox Church has tons of influence from the Oriental communion.

Offline deusveritasest

  • Taxiarches
  • **********
  • Posts: 7,528
    • Facebook
Re: OO Georgian
« Reply #7 on: February 23, 2010, 10:30:56 PM »
This particular church really does have a unique iconographic style and history.  I like how they stick out so much from the other Orthodox churches.  It's almost like an Oriental church...

I have a great appreciation for the Georgian church for essentially the same reasons. I also think that they have probably one of the most beautiful traditions of sacred music in Christendom.
I stopped posting here in August 2011 because of stark disagreement with the policies of the administration and moderating team of the forums. If you desire, feel free to PM me, message me on Facebook (link in profile), or email me: cddombrowski@gmail.com

Offline GregoryLA

  • Elder
  • *****
  • Posts: 377
Re: OO Georgian
« Reply #8 on: February 24, 2010, 12:07:53 AM »
This particular church really does have a unique iconographic style and history.  I like how they stick out so much from the other Orthodox churches.  It's almost like an Oriental church...

I have a great appreciation for the Georgian church for essentially the same reasons. I also think that they have probably one of the most beautiful traditions of sacred music in Christendom.

Not to mention a writing system so cool it looks like it came straight out of Lord of the Rings!

Offline deusveritasest

  • Taxiarches
  • **********
  • Posts: 7,528
    • Facebook
Re: OO Georgian
« Reply #9 on: February 24, 2010, 12:11:45 AM »
This particular church really does have a unique iconographic style and history.  I like how they stick out so much from the other Orthodox churches.  It's almost like an Oriental church...

I have a great appreciation for the Georgian church for essentially the same reasons. I also think that they have probably one of the most beautiful traditions of sacred music in Christendom.

Not to mention a writing system so cool it looks like it came straight out of Lord of the Rings!

Oh yeah.  :)
I stopped posting here in August 2011 because of stark disagreement with the policies of the administration and moderating team of the forums. If you desire, feel free to PM me, message me on Facebook (link in profile), or email me: cddombrowski@gmail.com

Offline Alveus Lacuna

  • Taxiarches
  • **********
  • Posts: 7,008
Re: OO Georgian
« Reply #10 on: February 24, 2010, 12:32:01 AM »


Actually, just today I purchased a book from my church bookstore called Lives of the Georgian Saints.

I just want to recommend that everyone pick up a copy of this book.  It is one of the most beautiful books I own, and it's only $29.00 USD.  It's cloth bound (hardcover), and every page is full color.  It is chalk full of exquisite iconography as well as numerous architectural photos.  Most importantly, it features every single Georgian saint and important relic throughout the full calendar year.  It's available from St. Herman of Alaska Press in Platina.  Anyone enamored with this unique Orthodox culture simply must buy this book.
« Last Edit: February 24, 2010, 12:32:19 AM by Alveus Lacuna »

Offline ativan

  • Elder
  • *****
  • Posts: 274
  • Fr. Gabrieli Of Mtskheta
Re: OO Georgian
« Reply #11 on: February 13, 2011, 05:09:04 AM »
The events during 6th-7th centuries were much complicated than that. Initially while there was still a lot of disputes about Christ's nature in 506 Georgian, Armenian and Albanian Churches got together in a council of Dvini. On this council they supported conciliatory position which Byzantine emperor's had at that time. Soon Byzantines took Chalcedonian position an Persians non-Chalcedonian. These two would alternate in securing there position within Caucasian region. So whenever Georgians allied with Byzantium than they were Chalcedonian mostly. For example, from 570 to 604 Georgia was under the influence of Byzantium and Georgian Church was Chalcedonian. During this time it was independetn form Armenian influence. During 7th century things get more complicated. One thing deserving mentioning is this: from 599 to 614/616 the Cathalicos of Georgia was Kyrion I. He was Georgian in origin. But he was raised in Armenia. He actually was one of the bishops there - consequently he was non-Chalcedonian. With the help of Armenians (hoping that Kyrion would convert Georgians to Chalcedonian position) he succeeded to the position of Cathalicos. But his most improtant political move was to unite Georgians (and also non-Georgian population of Georgia) under one Chalcedonian religion and he succeeded in that. In short things were quite complicated that time.

As far as Assyrian fathers go, the opinions are diverse here too. Some Georgian historians thing that they were Chalcedonians. Some think they were non-Chalcedonians. For me they were holiest ascetics who re-invigorated Christianity in Georgia (at that time when they came in Georgia paganism was strengthening). They are venerated and glorified in Georgia. For simple believers like me it does not matter what was there theology. They thought us how to live holy life - that is most important. Actually since 13 Assyrian fathers came and brought monasticism with them, monasticism started to thrive in Georgia. Many monasteries are named after these holy men.

Offline ialmisry

  • There's nothing John of Damascus can't answer
  • Hypatos
  • *****************
  • Posts: 38,483
Re: OO Georgian
« Reply #12 on: March 01, 2011, 01:37:56 PM »
The events during 6th-7th centuries were much complicated than that. Initially while there was still a lot of disputes about Christ's nature in 506 Georgian, Armenian and Albanian Churches got together in a council of Dvini. On this council they supported conciliatory position which Byzantine emperor's had at that time. Soon Byzantines took Chalcedonian position an Persians non-Chalcedonian. These two would alternate in securing there position within Caucasian region. So whenever Georgians allied with Byzantium than they were Chalcedonian mostly. For example, from 570 to 604 Georgia was under the influence of Byzantium and Georgian Church was Chalcedonian. During this time it was independetn form Armenian influence. During 7th century things get more complicated. One thing deserving mentioning is this: from 599 to 614/616 the Cathalicos of Georgia was Kyrion I. He was Georgian in origin. But he was raised in Armenia. He actually was one of the bishops there - consequently he was non-Chalcedonian. With the help of Armenians (hoping that Kyrion would convert Georgians to Chalcedonian position) he succeeded to the position of Cathalicos. But his most improtant political move was to unite Georgians (and also non-Georgian population of Georgia) under one Chalcedonian religion and he succeeded in that. In short things were quite complicated that time.

As far as Assyrian fathers go, the opinions are diverse here too. Some Georgian historians thing that they were Chalcedonians. Some think they were non-Chalcedonians. For me they were holiest ascetics who re-invigorated Christianity in Georgia (at that time when they came in Georgia paganism was strengthening). They are venerated and glorified in Georgia. For simple believers like me it does not matter what was there theology. They thought us how to live holy life - that is most important. Actually since 13 Assyrian fathers came and brought monasticism with them, monasticism started to thrive in Georgia. Many monasteries are named after these holy men.
Assyrian or Syrian/Syriac?
Question a friend, perhaps he did not do it; but if he did anything so that he may do it no more.
A hasty quarrel kindles fire,
and urgent strife sheds blood.
If you blow on a spark, it will glow;
if you spit on it, it will be put out;
                           and both come out of your mouth

Offline jnorm888

  • Jnorm
  • Archon
  • ********
  • Posts: 2,516
  • Icon and Cross (international space station)
    • Ancient Christian Defender
Re: OO Georgian
« Reply #13 on: March 01, 2011, 01:55:28 PM »
This particular church really does have a unique iconographic style and history.  I like how they stick out so much from the other Orthodox churches.  It's almost like an Oriental church...

I have a great appreciation for the Georgian church for essentially the same reasons. I also think that they have probably one of the most beautiful traditions of sacred music in Christendom.

Not to mention a writing system so cool it looks like it came straight out of Lord of the Rings!

What does it look like?
"loving one's enemies does not mean loving wickedness, ungodliness, adultery, or theft. Rather, it means loving the theif, the ungodly, and the adulterer." Clement of Alexandria 195 A.D.

http://ancientchristiandefender.blogspot.com/

Offline ialmisry

  • There's nothing John of Damascus can't answer
  • Hypatos
  • *****************
  • Posts: 38,483
Re: OO Georgian
« Reply #14 on: March 01, 2011, 02:52:13 PM »
This particular church really does have a unique iconographic style and history.  I like how they stick out so much from the other Orthodox churches.  It's almost like an Oriental church...

I have a great appreciation for the Georgian church for essentially the same reasons. I also think that they have probably one of the most beautiful traditions of sacred music in Christendom.

Not to mention a writing system so cool it looks like it came straight out of Lord of the Rings!

What does it look like?

ქართული დამწერლობავიკიპედიიდან, თავისუფალი ქართულენოვანი ენციკლოპედიიდან
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
ქართული დამწერლობა
ტიპი: ანბანი
ენები: ქართული, მეგრული, სვანური, ლაზური (ლათინურთან ერთად)
შექმნა ფარნავაზ I (სავარაუდოდ)
დროის პერიოდი: 1. ძვ. წ. III ს. [1]
2. ახ. წ. III - IV სს. არქეოლოგიური მასალის საფუძველზე.
წინამორბედი დამწერლობები:
ქართული დამწერლობა
 
ქართული დამწერლობა — ანბანური ტიპის თავისთავადი, თვითმყოფადი სისტემა, რომელსაც ქართველური ენები (ძირითადად ქართული) იყენებს, დროგამოშვებით კი სხვა კავკასიური ენებიც (მათ შორის ოსური და აფხაზური ენები 1940-იან წლებში). თანამედროვე ანბანს 33 ასო აქვს, ძველ ქართულ ანბანში კი 38 ასო-ნიშანი იყო, რომელთაგან ხუთი თანამედროვე ქართულში აღარ გამოიყენება. ქვემოთ მოყვანილ ცხრილში ნაცრისფრად აღნიშნულია ასოები, რომლებიც ამჟამად არ გამოიყენება. ქართული გადმოცემის თანახმად, ქართული დამწერლობა იბერიის პირველმა მეფემ — ფარნავაზ I-მა შექმნა.

სექციების სია [დამალვა]
1 ისტორია
1.1 ქართული დამწერლობის ისტორიული სახეები
1.1.1 ასომთავრული
1.1.2 ნუსხური
1.1.3 მხედრული
1.2 ქართული დამწერლობის ილიასეული რეფორმა
2 ანბანი
2.1 რიცხვითი მნიშვნელობები
2.2 დამატებითი ასო-ნიშნები
3 კალიგრაფია
3.1 ლიგატურები
3.2 ქარაგმები
4 საბეჭდი შრიფტები
4.1 ქართული დამწერლობის ასახვა კომპიუტერულ სისტემებში
5 იხილეთ ასევე
6 ლიტერატურა
7 სქოლიო
8 რესურსები ინტერნეტში
 

 ისტორია [რედაქტირება]
ქართული ასომთავრული წარწერა დავით გარეჯის მონასტრის ეკლესიის კარებზე.ქართული დამწერლობის შემოღების თარიღზე მიმანიშნებელი ზუსტი და ერთმნიშვნელოვანი წყარო არ არსებობს. XI საუკუნის ქართველი ისტორიკოსი ლეონტი მროველი მას ფარნავაზ I-ს მიაწერს, ძვ. წ. III საუკუნეში, თუმცა ამის დამადასტურებელი უფრო ადრინდელი საბუთი არ არის.[2] ქართული ლიტერატურის ჩვენამდე მოღწეული უძველესი ძეგლი „შუშანიკის წამება“[3] (V საუკუნე) მიანიშნებს, რომ მის დაწერამდე უნდა არსებულიყო განვითარებული წერილობითი კულტურა. ამასთან, პროფესორ რევაზ ბარამიძის მიერ 1990-იანი წლების დამდეგს დადასტურებულია, რომ „ქართლის ცხოვრება“-ში ჩართული „ცხოვრება ფარნავაზისი“ არის ფარნავაზის თანამედროვე ჟამთააღმწერლის მიერ შექმნილი თხზულება, თუმცა ეს ფაქტი ამ პერიოდში ქართული დამწერლობის არსებობას ვერ ადასტურებს.

ბოლო დრომდე, არქეოლოგიური მონაცემებით ქართული ანბანის შექმნას ახ. წ. IV—V საუკუნეებს უკავშირებდნენ (დავათის სტელის ასომთავრული წარწერა (ახ. წ. IV საუკუნე) და ბოლნისის სიონის ასომთავრული წარწერა (492—493 წწ)). აკადემიკოს ლევან ჭილაშვილის ხელმძღვანელობით ნეკრესში (კახეთი) 1990-იან და 2000—2003 წლებში ჩატარებული სამუშაოების შედეგად მოპოვებული მასალები იძლევა იმის ვარაუდის საშუალებას, რომ ქართული ანბანი უფრო ადრე უნდა ყოფილიყო შექმნილი.[4]

1940 წელს წარმოებული არქეოლოგიური გათხრების შედეგად მცხეთა-არმაზში ნაპოვნია დამწერლობის რამდენიმე ანტიკური ძეგლი. წარწერები შესრულებულია ბერძნულ ენაზე. იქვეა უცნობ ალფავიტზე შესრულებული რამდენიმე ნიშანი, რომლებიც პავლე ინგოროყვას მოსაზრებით ქართული ასომთავრული დამწერლობის უძველესი ნუმუშები უნდა იყოს[5].

 
მარცხნივ: ბოლორგირი; მარჯვნივ: ნუსხური. სომხური ბოლორგირისა და ქართული ნუსხურის სტილისტურ–გრაფიკული მსგავსება.არსებობს ქართული დამწერლობის შექმნის სომხური ისტორიული წყაროების გადმოცემაც, რომელიც სომხურ და ალბანურ ანბანებთან ერთად, ქართულის შექმნასაც V საუკუნის სომეხ ისტორიკოს მესროპ მაშტოცს მიაწერს. ეს ცნობა დაცულია V საუკუნის სომეხი ისტორიკოსის, კორიუნის თხზულებაში ”მაშტოცის ცხოვრება და მოღვაწეობა”. ივანე ჯავახიშვილმა შეისწავლა კორიუნის ეს თხზულება, და დაასკვნა, რომ მესროპის მიერ ქართული ანბანის შექმნის ვერსია VI საუკუნის ჩანართია. ამასთან, V საუკუნის სომეხი ისტორიკოსი ლაზარი პარფელი მაშტოცს მხოლოდ სომხური ანბანის შემქმნელად მიიჩნევს.

სომხურსა და ქართულ ანბანებს შორის მსგავსებებთან ერთად რამდენიმე მნიშვნელოვანი სხვაობა არსებობს: ქართული და სომხური დამწერლობები შედგენილია ასოთა მიმდევრობის სხვადასხვა სისტემით — ქართული ანბანის პირველი ნაწილი ემთხვევა ბერძნული ანბანის ასოთა განლაგებას, ხოლო ქართულისთვის დამახასიათებელი ასოები ანბანის ბოლოშია თავმოყრილი (ღ, ყ, შ, ჩ, ც, ძ, წ, ჭ, ხ, ჯ, ჰ), სომხურ ანბანში კი, სომხური ენისთვის დამახასიათებელი ასოები ძირითად ანბანურ ასოებს შორის არის გაფანტული. [6] ამდენად, სომხური და ქართული ანბანების ასოთა რიგი ერთმანეთს არ ემთხვევა; განსხვავდება ასოთა სახელები და მათი რიცხვითი მნიშვნელობები, რომლებიც, რ. პატარაიძის და ივ. ჯავახიშვილის აზრით, ქართული ანბანის სომხურიდან წარმოშობის შემთხვევაში ერთმანეთს დაემთხვეოდა.[7][8] მიუხედავად ამისა, ქართულ ასომთავრულსა და სომხურ ერკათაგირს შორის მართლაც არის დიდი მსგავსება გრაფიკაში. ერკათაგირიც ასომთავრულის მსგავსად ორ ხაზოვან სისტემაში იწერება და მისი ასო–ნიშნები ხაზებისა და წრეების (რკალების) კომბინაციითაა მიღებული. გარდა ერკათაგირისა, ქარულ ნუსხურს სტილისტურად და გრაფიკულად ჰგავს ერკათაგირის შემდგომი სახე — ბოლორგირი. ბოლორგირში, ისევე როგორც ქართულ ნუსხურში, ასოებს კუთხოვანი ფორმა აქვს, მარცხნიდან მარჯვნივაა დახრილი და ვერტიკალური ხაზები ჰორიზონტალურთან შედარებით სქელია. თუმცა, გრაფიკული და სტილისტური მსგავსებით მტკიცება მათ საერთო შემქმნელზე მხოლოდ ვარაუდია. ამ თეორიას ასუსტებს ბოლო დროს არქეოლოგიურ გათხრებში აღმოჩენილი ასომთავრულის უძველესი ნიმუშები, რომლებიც სავარაუდოდ გაცილებით ადრეულ ხანას განეკუთვნება (ნეკრესისა (ახ. წ. I ს) და დავათის (IV ს) წარწერები), ვიდრე თავად მესროპ მაშტოცის მოღვაწეობის ხანა (V ს).

 ქართული დამწერლობის ისტორიული სახეები [რედაქტირება]ქართული დამწელობა შედგება სამი ისტორიული სახისაგან, სისტემისაგან: ასომთავრული (ხუცური ასომთავრული, მრგვლოვანი, მთავრული), ნუსხური (ხუცური, ნუსხა-ხუცური, კუთხოვანი) და მხედრული. თითოეულ მათგანს თავისი გრაფიკული დამახასიათებელი სტილი აქვს, მაგრამ ასოთა მოხაზულობათა ცვალებადობის თვალსაზრისით ნუსხური დამწერლობა ასომთავრულის განვითარების შედეგია, ხოლო მხედრული — ნუსხურისა. ეს ცვლილებები თავის მხრივ განსაზღვრა სწრაფი, გამარტივებული წერისაკენ მისწრაფებამ, რასაც წიგნზე მზარდი მოთხოვნილება განაპირობებდა. ქართული დამწერლობის ტიპიზაცია იყენებს სამი ქართული დამწერლობის ცნებას.

 ასომთავრული [რედაქტირება] მთავარი სტატია : ასომთავრული.
 
მთავრულ, საზედაო ასოებს აბზაცის თავში წერდნენ. სურათზე: მთავრული „მ“ გელათის სახარებიდან (XII ს)ასომთავრული — უძველესია აღმოჩენილ ქართულ დამწერლობებს შორის. ხელნაწერები მოიპოვება ძვ. წ. I საუკუნიდან[9] და ითვლება, რომ ამ დრომდე ეს ერთად-ერთი ქართული დამწერლობა იყო. ასომთავრულით შესრულებული ადრეული ნიმუშებია დავათის სტელა (367), პალესტინის 433 წლის ბაკურისა და გრი-ორმიზიდის წარწერა, ბოლნისის სიონის 493—494 წლების სამშენებლო წარწერა, V—VI საუკუნეების ფალიმფესტური ხელნაწერები, მცხეთის ჯვრის VI—VII საუკუნის წარწერები და სხვა. XI საუკუნემდე გვხვდება ხელნაწერები, რომლებიც მთლიანად ასომთავრულითაა შესრულებული; შემდგომ საუკუნეებში კი ასომთავრულს იყენებდნენ ეპიგრაფული წარწერებისთვის, ასევე ხელნაწერებში სათაურებისა და საზედაო, მთავრული ასოების შესასრულებლად, რის გამოც დამწერლობის ამ სახეს უმკვიდრდება სახელწოდება „ასომთავრული“. მოხაზულობათა ფორმების მიხედვით მას „მრგლოვანიც“ ეწოდება. ითვლება, რომ თავიდან ასომთავრული ვითარდებოდა ბერძნულისა (ახალი აღთქმა) და არამეულის (ძველი აღთქმა) ზეგავლენით უპირატესად როგორც ქრისტიანული სარწმუნოების დამწერლობა — ტიპობრივად იგი უახლოვდება იმავე პერიოდში ქრისტიანობის გავრცელებასთან დაკავშირებით შექმნილ სხვა დამწერლობებს — სომხურს, კოპტურს და სხვ.

ასომთავრულის გრაფიკული სისტემა მარტივი გეომეტრიული ელემენტების — წრისა და სწორი ხაზისგან არის ნაწარმოები. ყველა ასო-ნიშანი ერთი სიმაღლისაა და მათი დაწერილობა რთული მოხაზულობისაა: ისინი ხელის რამდენიმე აღებით სრულდება. შემადგენელ ელემენტთა (ხაზები, წრეები) ერთმანეთთან დაკავშირება ყოველთვის მართი კუთხით ხდება. ერთადერთი გამონაკლისია ჯვარედინი ფორმის მქონე ჯ-ის აღმნიშვნელი ასო ნიშანი , რომელსაც ელენე მაჭავარიანი იესო ქრისტეს მონოგრამად მიიჩნევს და რომელიც ქართულ ანბანში ქრისტიანობის გავრცელების შემდეგ დამკვიდრდა. ელენე მაჭავარიანის აზრით, ჯ ასო იესო ქრისტეს ინიციალების გადაკვეთის შედეგადაა მიღებული:

[10]
რ. პატარაიძის აზრით კი, "ჯ" ასოს ჯვარედინი ფორმა ანბანის დასასრულის მაუწყებელი ნიშანია. ანბანის ბოლოში ჯვარედინი ფორმის ნიშნები ცნობილია სხვა სემიტური და ბერძნული წარმოშობის დამწერლობებში (შეადარეთ: ფინიკიური თავ – , ბერძნული ხი –  და ლათინური იქსი – ).[11]

 
ნუსხური დამწერლობის მაგალითი. ეპიგრაფი შესრულებულია ასომთავრულით, ხოლო ძირითადი ტექსტი — ნუსხურით (გრიგოლ ღვთისმეტყველი)ასოთა მოხაზულობის აგების ერთიანი წესი მხოლოდ ასომთავრულში დასტურდება. განსაზღვრული გეომეტრიული ელემენტების საფუძველზე პირობითობის პრინციპით აგებული გრაფიკული სისტემა მიგვითითებს, რომ ჯერ ასოთა მოხაზულობები შეიქმნა, ხოლო შემდეგ მოხდა ანბანურ რიგზე გაწყობა შესაბამისი სახელწოდებებისა და რიცხვითი მნიშვნელობების მინიჭებით.

 ნუსხური [რედაქტირება] მთავარი სტატია : ნუსხური.
ნუსხური დამწერლობის მაგალითები IX საუკუნიდან გვხვდება. XI საუკუნემდე იგი უპირატესად „სასტრიქონოდ“ გამოიყენებოდა მთავრულთან ერთად. XII საუკუნიდან არსებობს ხელნაწერები, რომლებიც მთლიანად ნუსხურითაა შესრულებული. ფართოდ გამოიყენებოდა XVIII საუკუნის ჩათვლით. ითვლება, რომ ნუსხური განვითარდა ბერძნული „სასტრიქონო“ დამწერლობის გავლენით (მისი სახეობა და არა ფორმა). ასომთავრულსა და ნუსხურს ერთად „ხუცურსაც“ უწოდებენ, რადგან ამ სახეობებით ძირითადად სასულიერო პირები, „ხუცები“ სარგებლობდნენ საეკლესიო საჭიროებისათვის.

ნუსხური დამწერლობა ასომთავრულის უკვე განვითარებული ფორმებიდან წარმოიშვა. VIII საუკუნეში დასრულდა მრგლოვანი მოხაზულობების რკალურ ფორმებზე გადასვლა და ზოგიერთ ასოში ორხაზოვანი სისტემის დარღვევა (, ). ნუსხურში ასოები ორ ხაზშია განაწილებული და ამდენად უკვე სხვადასხვა სიმაღლისაა. ნუსხური კუთხოვანი, სწრაფი, მარჯვნივ გადახრილი დამწერლობაა. ამასთანავე ასოები გაბმით იწერება. დამწერლობის ამ სახეს კურსივიც ეწოდება. ასოთა მოხაზულობაში უკვე თავს იჩენს ერთიანი კონტურის შექმნის ტენდენცია, რაც საბოლოოდ მხედრულ დამწერლობაში ჩამოყალიბდა. ბგერა „უ“, რომელიც ასომთავრულში ორი ასო-ნიშნით იწერებოდა, ნუსხურში გაერთიანებულია:

 →  →
 მხედრული [რედაქტირება] მთავარი სტატია : მხედრული (დამწერლობა).
 
ბაგრატ IV-ის სიგელი — მხედრულით შესრულებული უძველესი დოკუმენტი (XI საუკუნე)მხედრული — თანამედროვე ქართულ ანბანს ეწოდება. მაგალითები არსებობს XI საუკუნიდან და ითვლება, რომ იგი განვითარდა ხუცურიდან არაბული დამწერლობის სტილისა და კალიგრაფიის ძლიერი ზეგავლენით. მხედრული დამწერლობის ფორმები მარტივია. ასოთა მოხაზულობანი ისევ ვერტიკალზეა აგებული, მხოლოდ მათი კონტურები მომრგვალებულია და ერთიან მონახაზს ქმნის. ასოთა დაწერილობაში რამდენიმე ასო ნიშანს (ს, ძ, მ) შერჩა ასომთავრულის მოხაზულობა, უმრავლესობამ კი რთული გრაფიკული სახესხვაობა განიცადა. მხედრულის ოთხხაზოვან სისტემაში ასოთა მოხაზულობანი ასევე სხვადასხვა სიმაღლისაა. მხედრულისათვის 1728 წელს ნიკოლოზ თბილელმა შექმნა „მხედრულის მთავრული“ ასოები.

 ქართული დამწერლობის ილიასეული რეფორმა [რედაქტირება]ილია ჭავჭავაძემ და მისმა თანამებრძოლებმა თანამედროვე, ლიტერატურული ქართული ენის შექმნის ჩარჩოებში ჩაატარეს ქართული დამწერლობის უმნიშვნელოვანესი რეფორმა — როდესაც ანბანიდან ამოაგდეს მოძველებული 5 ასო, რომელიც ცოცხალ ქართულ ენაში აღარ გამოიყენებოდა:

ჱ — ჰე
ჲ — იოტა
ჳ — ვიე
ჴ — ხარი
ჵ — ჰოე
თუმცა ამ ასოებით აღნიშნული ბგერები დღესაც გვხვდება ქართულ კუთხურ მეტყველებებში (ხევსურული, ფშაური).

თანამედროვე ქართული დამწერლობის გასავრცელებლად ი. ჭავჭავაძემ და მისმა თანამებრძოლებმა 1879 წელს დააარსეს „ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოება“.

 ანბანი [რედაქტირება]ქართულ ანბანში ასოთა თანმიმდევრობა ბერძნული ანბანის მიხედვითაა დალაგებული. პირველი 25 ასო ზუსტად ემთხვევა ბერძნული ანბანის ასოთა თანმიმდევრობას, მეორე ნაწილში კი თავმოყრილია ქართული ენისთვის დამახასიათებელი ის ასოები, რომელთა შესაფერისი ბგრერები ბერძნულ ენაში არ მოიპოვება. (ღ, ყ, შ, ჩ, ც, ძ, წ, ჭ, ხ, ჴ, ჯ, ჰ, ჵ). ერთ–ერთი ძირითადი ფაქტორი, რაც მკვლევარებს ქართული ანბანის შექმნას ბერძნულისაგან აფიქრებინებს, სწორედ ანბანური რიგის საერთო წყობაა. ქვემოთ მოცემულია ცხრილი, რომელშიც არქაული ასოები ნაცრისფერი ფერითაა აღნიშნული.

http://en.wikipedia.org/wiki/Georgian_alphabet
http://ka.wikipedia.org/wiki/%E1%83%A5%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%AC%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%9A%E1%83%9D%E1%83%91%E1%83%90
Question a friend, perhaps he did not do it; but if he did anything so that he may do it no more.
A hasty quarrel kindles fire,
and urgent strife sheds blood.
If you blow on a spark, it will glow;
if you spit on it, it will be put out;
                           and both come out of your mouth

Offline Iconodule

  • Uranopolitan
  • Taxiarches
  • **********
  • Posts: 7,137
  • "My god is greater."
  • Faith: Orthodox Christian
  • Jurisdiction: Ecumenical Patriarchate (ACROD)
Re: OO Georgian
« Reply #15 on: March 01, 2011, 05:41:29 PM »
Lobio recipe?  ;)
"A riddle or the cricket's cry
Is to doubt a fit reply." - William Blake

Offline jnorm888

  • Jnorm
  • Archon
  • ********
  • Posts: 2,516
  • Icon and Cross (international space station)
    • Ancient Christian Defender
Re: OO Georgian
« Reply #16 on: March 03, 2011, 02:22:08 AM »
This particular church really does have a unique iconographic style and history.  I like how they stick out so much from the other Orthodox churches.  It's almost like an Oriental church...

I have a great appreciation for the Georgian church for essentially the same reasons. I also think that they have probably one of the most beautiful traditions of sacred music in Christendom.

Not to mention a writing system so cool it looks like it came straight out of Lord of the Rings!

What does it look like?

ქართული დამწერლობავიკიპედიიდან, თავისუფალი ქართულენოვანი ენციკლოპედიიდან
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
ქართული დამწერლობა
ტიპი: ანბანი
ენები: ქართული, მეგრული, სვანური, ლაზური (ლათინურთან ერთად)
შექმნა ფარნავაზ I (სავარაუდოდ)
დროის პერიოდი: 1. ძვ. წ. III ს. [1]
2. ახ. წ. III - IV სს. არქეოლოგიური მასალის საფუძველზე.
წინამორბედი დამწერლობები:
ქართული დამწერლობა
 
ქართული დამწერლობა — ანბანური ტიპის თავისთავადი, თვითმყოფადი სისტემა, რომელსაც ქართველური ენები (ძირითადად ქართული) იყენებს, დროგამოშვებით კი სხვა კავკასიური ენებიც (მათ შორის ოსური და აფხაზური ენები 1940-იან წლებში). თანამედროვე ანბანს 33 ასო აქვს, ძველ ქართულ ანბანში კი 38 ასო-ნიშანი იყო, რომელთაგან ხუთი თანამედროვე ქართულში აღარ გამოიყენება. ქვემოთ მოყვანილ ცხრილში ნაცრისფრად აღნიშნულია ასოები, რომლებიც ამჟამად არ გამოიყენება. ქართული გადმოცემის თანახმად, ქართული დამწერლობა იბერიის პირველმა მეფემ — ფარნავაზ I-მა შექმნა.

სექციების სია [დამალვა]
1 ისტორია
1.1 ქართული დამწერლობის ისტორიული სახეები
1.1.1 ასომთავრული
1.1.2 ნუსხური
1.1.3 მხედრული
1.2 ქართული დამწერლობის ილიასეული რეფორმა
2 ანბანი
2.1 რიცხვითი მნიშვნელობები
2.2 დამატებითი ასო-ნიშნები
3 კალიგრაფია
3.1 ლიგატურები
3.2 ქარაგმები
4 საბეჭდი შრიფტები
4.1 ქართული დამწერლობის ასახვა კომპიუტერულ სისტემებში
5 იხილეთ ასევე
6 ლიტერატურა
7 სქოლიო
8 რესურსები ინტერნეტში
 

 ისტორია [რედაქტირება]
ქართული ასომთავრული წარწერა დავით გარეჯის მონასტრის ეკლესიის კარებზე.ქართული დამწერლობის შემოღების თარიღზე მიმანიშნებელი ზუსტი და ერთმნიშვნელოვანი წყარო არ არსებობს. XI საუკუნის ქართველი ისტორიკოსი ლეონტი მროველი მას ფარნავაზ I-ს მიაწერს, ძვ. წ. III საუკუნეში, თუმცა ამის დამადასტურებელი უფრო ადრინდელი საბუთი არ არის.[2] ქართული ლიტერატურის ჩვენამდე მოღწეული უძველესი ძეგლი „შუშანიკის წამება“[3] (V საუკუნე) მიანიშნებს, რომ მის დაწერამდე უნდა არსებულიყო განვითარებული წერილობითი კულტურა. ამასთან, პროფესორ რევაზ ბარამიძის მიერ 1990-იანი წლების დამდეგს დადასტურებულია, რომ „ქართლის ცხოვრება“-ში ჩართული „ცხოვრება ფარნავაზისი“ არის ფარნავაზის თანამედროვე ჟამთააღმწერლის მიერ შექმნილი თხზულება, თუმცა ეს ფაქტი ამ პერიოდში ქართული დამწერლობის არსებობას ვერ ადასტურებს.

ბოლო დრომდე, არქეოლოგიური მონაცემებით ქართული ანბანის შექმნას ახ. წ. IV—V საუკუნეებს უკავშირებდნენ (დავათის სტელის ასომთავრული წარწერა (ახ. წ. IV საუკუნე) და ბოლნისის სიონის ასომთავრული წარწერა (492—493 წწ)). აკადემიკოს ლევან ჭილაშვილის ხელმძღვანელობით ნეკრესში (კახეთი) 1990-იან და 2000—2003 წლებში ჩატარებული სამუშაოების შედეგად მოპოვებული მასალები იძლევა იმის ვარაუდის საშუალებას, რომ ქართული ანბანი უფრო ადრე უნდა ყოფილიყო შექმნილი.[4]

1940 წელს წარმოებული არქეოლოგიური გათხრების შედეგად მცხეთა-არმაზში ნაპოვნია დამწერლობის რამდენიმე ანტიკური ძეგლი. წარწერები შესრულებულია ბერძნულ ენაზე. იქვეა უცნობ ალფავიტზე შესრულებული რამდენიმე ნიშანი, რომლებიც პავლე ინგოროყვას მოსაზრებით ქართული ასომთავრული დამწერლობის უძველესი ნუმუშები უნდა იყოს[5].

 
მარცხნივ: ბოლორგირი; მარჯვნივ: ნუსხური. სომხური ბოლორგირისა და ქართული ნუსხურის სტილისტურ–გრაფიკული მსგავსება.არსებობს ქართული დამწერლობის შექმნის სომხური ისტორიული წყაროების გადმოცემაც, რომელიც სომხურ და ალბანურ ანბანებთან ერთად, ქართულის შექმნასაც V საუკუნის სომეხ ისტორიკოს მესროპ მაშტოცს მიაწერს. ეს ცნობა დაცულია V საუკუნის სომეხი ისტორიკოსის, კორიუნის თხზულებაში ”მაშტოცის ცხოვრება და მოღვაწეობა”. ივანე ჯავახიშვილმა შეისწავლა კორიუნის ეს თხზულება, და დაასკვნა, რომ მესროპის მიერ ქართული ანბანის შექმნის ვერსია VI საუკუნის ჩანართია. ამასთან, V საუკუნის სომეხი ისტორიკოსი ლაზარი პარფელი მაშტოცს მხოლოდ სომხური ანბანის შემქმნელად მიიჩნევს.

სომხურსა და ქართულ ანბანებს შორის მსგავსებებთან ერთად რამდენიმე მნიშვნელოვანი სხვაობა არსებობს: ქართული და სომხური დამწერლობები შედგენილია ასოთა მიმდევრობის სხვადასხვა სისტემით — ქართული ანბანის პირველი ნაწილი ემთხვევა ბერძნული ანბანის ასოთა განლაგებას, ხოლო ქართულისთვის დამახასიათებელი ასოები ანბანის ბოლოშია თავმოყრილი (ღ, ყ, შ, ჩ, ც, ძ, წ, ჭ, ხ, ჯ, ჰ), სომხურ ანბანში კი, სომხური ენისთვის დამახასიათებელი ასოები ძირითად ანბანურ ასოებს შორის არის გაფანტული. [6] ამდენად, სომხური და ქართული ანბანების ასოთა რიგი ერთმანეთს არ ემთხვევა; განსხვავდება ასოთა სახელები და მათი რიცხვითი მნიშვნელობები, რომლებიც, რ. პატარაიძის და ივ. ჯავახიშვილის აზრით, ქართული ანბანის სომხურიდან წარმოშობის შემთხვევაში ერთმანეთს დაემთხვეოდა.[7][8] მიუხედავად ამისა, ქართულ ასომთავრულსა და სომხურ ერკათაგირს შორის მართლაც არის დიდი მსგავსება გრაფიკაში. ერკათაგირიც ასომთავრულის მსგავსად ორ ხაზოვან სისტემაში იწერება და მისი ასო–ნიშნები ხაზებისა და წრეების (რკალების) კომბინაციითაა მიღებული. გარდა ერკათაგირისა, ქარულ ნუსხურს სტილისტურად და გრაფიკულად ჰგავს ერკათაგირის შემდგომი სახე — ბოლორგირი. ბოლორგირში, ისევე როგორც ქართულ ნუსხურში, ასოებს კუთხოვანი ფორმა აქვს, მარცხნიდან მარჯვნივაა დახრილი და ვერტიკალური ხაზები ჰორიზონტალურთან შედარებით სქელია. თუმცა, გრაფიკული და სტილისტური მსგავსებით მტკიცება მათ საერთო შემქმნელზე მხოლოდ ვარაუდია. ამ თეორიას ასუსტებს ბოლო დროს არქეოლოგიურ გათხრებში აღმოჩენილი ასომთავრულის უძველესი ნიმუშები, რომლებიც სავარაუდოდ გაცილებით ადრეულ ხანას განეკუთვნება (ნეკრესისა (ახ. წ. I ს) და დავათის (IV ს) წარწერები), ვიდრე თავად მესროპ მაშტოცის მოღვაწეობის ხანა (V ს).

 ქართული დამწერლობის ისტორიული სახეები [რედაქტირება]ქართული დამწელობა შედგება სამი ისტორიული სახისაგან, სისტემისაგან: ასომთავრული (ხუცური ასომთავრული, მრგვლოვანი, მთავრული), ნუსხური (ხუცური, ნუსხა-ხუცური, კუთხოვანი) და მხედრული. თითოეულ მათგანს თავისი გრაფიკული დამახასიათებელი სტილი აქვს, მაგრამ ასოთა მოხაზულობათა ცვალებადობის თვალსაზრისით ნუსხური დამწერლობა ასომთავრულის განვითარების შედეგია, ხოლო მხედრული — ნუსხურისა. ეს ცვლილებები თავის მხრივ განსაზღვრა სწრაფი, გამარტივებული წერისაკენ მისწრაფებამ, რასაც წიგნზე მზარდი მოთხოვნილება განაპირობებდა. ქართული დამწერლობის ტიპიზაცია იყენებს სამი ქართული დამწერლობის ცნებას.

 ასომთავრული [რედაქტირება] მთავარი სტატია : ასომთავრული.
 
მთავრულ, საზედაო ასოებს აბზაცის თავში წერდნენ. სურათზე: მთავრული „მ“ გელათის სახარებიდან (XII ს)ასომთავრული — უძველესია აღმოჩენილ ქართულ დამწერლობებს შორის. ხელნაწერები მოიპოვება ძვ. წ. I საუკუნიდან[9] და ითვლება, რომ ამ დრომდე ეს ერთად-ერთი ქართული დამწერლობა იყო. ასომთავრულით შესრულებული ადრეული ნიმუშებია დავათის სტელა (367), პალესტინის 433 წლის ბაკურისა და გრი-ორმიზიდის წარწერა, ბოლნისის სიონის 493—494 წლების სამშენებლო წარწერა, V—VI საუკუნეების ფალიმფესტური ხელნაწერები, მცხეთის ჯვრის VI—VII საუკუნის წარწერები და სხვა. XI საუკუნემდე გვხვდება ხელნაწერები, რომლებიც მთლიანად ასომთავრულითაა შესრულებული; შემდგომ საუკუნეებში კი ასომთავრულს იყენებდნენ ეპიგრაფული წარწერებისთვის, ასევე ხელნაწერებში სათაურებისა და საზედაო, მთავრული ასოების შესასრულებლად, რის გამოც დამწერლობის ამ სახეს უმკვიდრდება სახელწოდება „ასომთავრული“. მოხაზულობათა ფორმების მიხედვით მას „მრგლოვანიც“ ეწოდება. ითვლება, რომ თავიდან ასომთავრული ვითარდებოდა ბერძნულისა (ახალი აღთქმა) და არამეულის (ძველი აღთქმა) ზეგავლენით უპირატესად როგორც ქრისტიანული სარწმუნოების დამწერლობა — ტიპობრივად იგი უახლოვდება იმავე პერიოდში ქრისტიანობის გავრცელებასთან დაკავშირებით შექმნილ სხვა დამწერლობებს — სომხურს, კოპტურს და სხვ.

ასომთავრულის გრაფიკული სისტემა მარტივი გეომეტრიული ელემენტების — წრისა და სწორი ხაზისგან არის ნაწარმოები. ყველა ასო-ნიშანი ერთი სიმაღლისაა და მათი დაწერილობა რთული მოხაზულობისაა: ისინი ხელის რამდენიმე აღებით სრულდება. შემადგენელ ელემენტთა (ხაზები, წრეები) ერთმანეთთან დაკავშირება ყოველთვის მართი კუთხით ხდება. ერთადერთი გამონაკლისია ჯვარედინი ფორმის მქონე ჯ-ის აღმნიშვნელი ასო ნიშანი , რომელსაც ელენე მაჭავარიანი იესო ქრისტეს მონოგრამად მიიჩნევს და რომელიც ქართულ ანბანში ქრისტიანობის გავრცელების შემდეგ დამკვიდრდა. ელენე მაჭავარიანის აზრით, ჯ ასო იესო ქრისტეს ინიციალების გადაკვეთის შედეგადაა მიღებული:

[10]
რ. პატარაიძის აზრით კი, "ჯ" ასოს ჯვარედინი ფორმა ანბანის დასასრულის მაუწყებელი ნიშანია. ანბანის ბოლოში ჯვარედინი ფორმის ნიშნები ცნობილია სხვა სემიტური და ბერძნული წარმოშობის დამწერლობებში (შეადარეთ: ფინიკიური თავ – , ბერძნული ხი –  და ლათინური იქსი – ).[11]

 
ნუსხური დამწერლობის მაგალითი. ეპიგრაფი შესრულებულია ასომთავრულით, ხოლო ძირითადი ტექსტი — ნუსხურით (გრიგოლ ღვთისმეტყველი)ასოთა მოხაზულობის აგების ერთიანი წესი მხოლოდ ასომთავრულში დასტურდება. განსაზღვრული გეომეტრიული ელემენტების საფუძველზე პირობითობის პრინციპით აგებული გრაფიკული სისტემა მიგვითითებს, რომ ჯერ ასოთა მოხაზულობები შეიქმნა, ხოლო შემდეგ მოხდა ანბანურ რიგზე გაწყობა შესაბამისი სახელწოდებებისა და რიცხვითი მნიშვნელობების მინიჭებით.

 ნუსხური [რედაქტირება] მთავარი სტატია : ნუსხური.
ნუსხური დამწერლობის მაგალითები IX საუკუნიდან გვხვდება. XI საუკუნემდე იგი უპირატესად „სასტრიქონოდ“ გამოიყენებოდა მთავრულთან ერთად. XII საუკუნიდან არსებობს ხელნაწერები, რომლებიც მთლიანად ნუსხურითაა შესრულებული. ფართოდ გამოიყენებოდა XVIII საუკუნის ჩათვლით. ითვლება, რომ ნუსხური განვითარდა ბერძნული „სასტრიქონო“ დამწერლობის გავლენით (მისი სახეობა და არა ფორმა). ასომთავრულსა და ნუსხურს ერთად „ხუცურსაც“ უწოდებენ, რადგან ამ სახეობებით ძირითადად სასულიერო პირები, „ხუცები“ სარგებლობდნენ საეკლესიო საჭიროებისათვის.

ნუსხური დამწერლობა ასომთავრულის უკვე განვითარებული ფორმებიდან წარმოიშვა. VIII საუკუნეში დასრულდა მრგლოვანი მოხაზულობების რკალურ ფორმებზე გადასვლა და ზოგიერთ ასოში ორხაზოვანი სისტემის დარღვევა (, ). ნუსხურში ასოები ორ ხაზშია განაწილებული და ამდენად უკვე სხვადასხვა სიმაღლისაა. ნუსხური კუთხოვანი, სწრაფი, მარჯვნივ გადახრილი დამწერლობაა. ამასთანავე ასოები გაბმით იწერება. დამწერლობის ამ სახეს კურსივიც ეწოდება. ასოთა მოხაზულობაში უკვე თავს იჩენს ერთიანი კონტურის შექმნის ტენდენცია, რაც საბოლოოდ მხედრულ დამწერლობაში ჩამოყალიბდა. ბგერა „უ“, რომელიც ასომთავრულში ორი ასო-ნიშნით იწერებოდა, ნუსხურში გაერთიანებულია:

 →  →
 მხედრული [რედაქტირება] მთავარი სტატია : მხედრული (დამწერლობა).
 
ბაგრატ IV-ის სიგელი — მხედრულით შესრულებული უძველესი დოკუმენტი (XI საუკუნე)მხედრული — თანამედროვე ქართულ ანბანს ეწოდება. მაგალითები არსებობს XI საუკუნიდან და ითვლება, რომ იგი განვითარდა ხუცურიდან არაბული დამწერლობის სტილისა და კალიგრაფიის ძლიერი ზეგავლენით. მხედრული დამწერლობის ფორმები მარტივია. ასოთა მოხაზულობანი ისევ ვერტიკალზეა აგებული, მხოლოდ მათი კონტურები მომრგვალებულია და ერთიან მონახაზს ქმნის. ასოთა დაწერილობაში რამდენიმე ასო ნიშანს (ს, ძ, მ) შერჩა ასომთავრულის მოხაზულობა, უმრავლესობამ კი რთული გრაფიკული სახესხვაობა განიცადა. მხედრულის ოთხხაზოვან სისტემაში ასოთა მოხაზულობანი ასევე სხვადასხვა სიმაღლისაა. მხედრულისათვის 1728 წელს ნიკოლოზ თბილელმა შექმნა „მხედრულის მთავრული“ ასოები.

 ქართული დამწერლობის ილიასეული რეფორმა [რედაქტირება]ილია ჭავჭავაძემ და მისმა თანამებრძოლებმა თანამედროვე, ლიტერატურული ქართული ენის შექმნის ჩარჩოებში ჩაატარეს ქართული დამწერლობის უმნიშვნელოვანესი რეფორმა — როდესაც ანბანიდან ამოაგდეს მოძველებული 5 ასო, რომელიც ცოცხალ ქართულ ენაში აღარ გამოიყენებოდა:

ჱ — ჰე
ჲ — იოტა
ჳ — ვიე
ჴ — ხარი
ჵ — ჰოე
თუმცა ამ ასოებით აღნიშნული ბგერები დღესაც გვხვდება ქართულ კუთხურ მეტყველებებში (ხევსურული, ფშაური).

თანამედროვე ქართული დამწერლობის გასავრცელებლად ი. ჭავჭავაძემ და მისმა თანამებრძოლებმა 1879 წელს დააარსეს „ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოება“.

 ანბანი [რედაქტირება]ქართულ ანბანში ასოთა თანმიმდევრობა ბერძნული ანბანის მიხედვითაა დალაგებული. პირველი 25 ასო ზუსტად ემთხვევა ბერძნული ანბანის ასოთა თანმიმდევრობას, მეორე ნაწილში კი თავმოყრილია ქართული ენისთვის დამახასიათებელი ის ასოები, რომელთა შესაფერისი ბგრერები ბერძნულ ენაში არ მოიპოვება. (ღ, ყ, შ, ჩ, ც, ძ, წ, ჭ, ხ, ჴ, ჯ, ჰ, ჵ). ერთ–ერთი ძირითადი ფაქტორი, რაც მკვლევარებს ქართული ანბანის შექმნას ბერძნულისაგან აფიქრებინებს, სწორედ ანბანური რიგის საერთო წყობაა. ქვემოთ მოცემულია ცხრილი, რომელშიც არქაული ასოები ნაცრისფერი ფერითაა აღნიშნული.

http://en.wikipedia.org/wiki/Georgian_alphabet
http://ka.wikipedia.org/wiki/%E1%83%A5%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%AC%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%9A%E1%83%9D%E1%83%91%E1%83%90

Thanks!
"loving one's enemies does not mean loving wickedness, ungodliness, adultery, or theft. Rather, it means loving the theif, the ungodly, and the adulterer." Clement of Alexandria 195 A.D.

http://ancientchristiandefender.blogspot.com/

Offline ativan

  • Elder
  • *****
  • Posts: 274
  • Fr. Gabrieli Of Mtskheta
Re: OO Georgian
« Reply #17 on: March 14, 2011, 11:53:55 PM »
The events during 6th-7th centuries were much complicated than that. Initially while there was still a lot of disputes about Christ's nature in 506 Georgian, Armenian and Albanian Churches got together in a council of Dvini. On this council they supported conciliatory position which Byzantine emperor's had at that time. Soon Byzantines took Chalcedonian position an Persians non-Chalcedonian. These two would alternate in securing there position within Caucasian region. So whenever Georgians allied with Byzantium than they were Chalcedonian mostly. For example, from 570 to 604 Georgia was under the influence of Byzantium and Georgian Church was Chalcedonian. During this time it was independetn form Armenian influence. During 7th century things get more complicated. One thing deserving mentioning is this: from 599 to 614/616 the Cathalicos of Georgia was Kyrion I. He was Georgian in origin. But he was raised in Armenia. He actually was one of the bishops there - consequently he was non-Chalcedonian. With the help of Armenians (hoping that Kyrion would convert Georgians to Chalcedonian position) he succeeded to the position of Cathalicos. But his most improtant political move was to unite Georgians (and also non-Georgian population of Georgia) under one Chalcedonian religion and he succeeded in that. In short things were quite complicated that time.

As far as Assyrian fathers go, the opinions are diverse here too. Some Georgian historians thing that they were Chalcedonians. Some think they were non-Chalcedonians. For me they were holiest ascetics who re-invigorated Christianity in Georgia (at that time when they came in Georgia paganism was strengthening). They are venerated and glorified in Georgia. For simple believers like me it does not matter what was there theology. They thought us how to live holy life - that is most important. Actually since 13 Assyrian fathers came and brought monasticism with them, monasticism started to thrive in Georgia. Many monasteries are named after these holy men.
Assyrian or Syrian/Syriac?
Sorry responding to your question so late but I did not follow to this thread, completely forgot about it. We say in Georgian "Asureli" which translates into Assyrian but it seems to me that sometimes these two words are used interchangeably and sometime they carry different meanings. In the case of Saint Ioane Zedazneli, who was educated in Antioch, and 12 other saints we say Assyrian (Asureli).

Iconodule
Quote
Lobio recipe?
:) No, if you're asking about the article above, that ialmisry linked, then that article talks about Georgian alphabet and its stages.

jnorm888
The Alphabet ialmisry pointed to is the latest (stage in development) alphabet which is called mkhedruli (მხედრული) meaning "alphabet for secular people" or "for knights", since there are 2 more different alphabets (earlier ones) which were used only by priesthood either mostly while writing religious books (and this one was called nuskhuri [ნუსხური]) or writing on the walls of Churches and Cathedrals (this was called asomtavruli [ასომთავრული]).

Here's how The earliest alphabet (asomtavruli) looks like:
Ⴀ Ⴁ Ⴂ Ⴃ Ⴄ Ⴅ Ⴆ Ⴡ Ⴇ Ⴈ Ⴉ Ⴊ Ⴋ Ⴌ Ⴢ Ⴍ Ⴎ Ⴏ Ⴐ Ⴑ Ⴒ Ⴣ Ⴓ Ⴔ Ⴕ Ⴖ Ⴗ Ⴘ Ⴙ Ⴚ Ⴛ Ⴜ Ⴝ Ⴞ Ⴤ Ⴟ Ⴠ Ⴥ

And here's how middle stage alphabet (nuskhuri) looks like:


Asomtavruli and nuskhuri together are called khutsuri, which stand for "for priesthood".
« Last Edit: March 14, 2011, 11:58:38 PM by ativan »